स्थानीय सरकार : अलमलमा नपरौँ, नगरौँ

<div dir="ltr" style="text-align: left;" trbidi="on"> <div style="text-align: justify;"> केन्द्रीय व्यवस्थापनले शिक्षाको विकासमा स्थानीय समुदाय र अभिभावकको संलग्नतालाई उपेक्षा गरेकाले नेपालको सामुदायिक शिक्षा कमजोर भएको भन्ने तथ्यसँग २०७२ अगाडि कसैको विमति रहेको सुनिदैँनथ्यो । आठ वर्षसम्म राज्य पुर्नसंरचना, संघीय सरकारका तह र गठन, हरेक तहका अधिकार क्षेत्र लगायतका विषयमा वहस, पैरवी र छलफल भइरह्यो । दोस्रो संविधिान सभाले माध्यमिक शिक्षा सम्मको अधिकार स्थानीय सरकार मातहत राखी संवधिान जारी गरेपछि अहिले एकथरी स्थानीय सरकार सक्षम छन्, स्थानीय सरकारले सामुदायिक शिक्षा सुधार गर्छन् भन्नेमा विश्वस्त भएको देखिन्छ भने अर्काथरी स्थानीय सरकार माध्यमिक तहसम्मको सामुदायिक शिक्षा व्यवस्थापन गर्न सक्दैनन् । सामुदायिक शिक्षा झनै विग्रने भयो भने ठूलो चिन्ता गरेर बसेका छन् । अवस्था कस्तो देखिन्छ भने न त सुध्रिन्छ भनेर आसा गर्नेहरूसँग यसको मार्गचित्र छ, न विग्रन्छ भनेर चिन्ता गर्नेसँग त्यसका केही आधार छन् ।</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> आठ वर्षको लामो अवधि लगाएर जारी भएको संघीय नेपालको संविधानले  राज्य शक्तिको प्रयोग संघ, प्रदेश र स्थानीय गरी तीन तहले प्रयोग गर्ने कुरा उल्लेख गरेको छ । स्थानीयतहको कार्यकारिणी अधिकार संविधान र संघीय कानुनको अधिनमा रही स्थानीय गाउँ कार्यपालिका वा नगर कार्य पालिकामा निहित रहने व्यवस्था छ । यसै सन्दर्भलाई जोडेर हेर्ने हो भने स्थानीय सरकारहरू माध्यमिक तहको शिक्षा व्यवस्थापमा हालको कानुनमा भएका व्यवस्था विपरित नहुने गरी कानुन बनाउन, नीतिहरू तय गर्न र त्यसको कार्यान्वयनका लागि स्वतन्त्र देखिन्छन् ।</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> नेपालको शिक्षा विकासको इतिहासमा सरकारी प्रयायसका सन्दर्भबाट हेर्दा २०२८ अगाडि, २०२८ देखि २०४९ र २०४९ पछाडिको सन्दर्भबाट हेर्न सकिन्छ । राशिपयो २०२८ अगाडि शिक्षाको व्यवस्थापन पूर्णत सरकारको नियन्त्रणमा थिएन् । समुदाय आफैले विद्यालयहरू खोल्ने, व्यवस्थापन गर्ने र सञ्चालन गर्ने गरेका तथ्यहरू भेटिन्छन् । राशिपयो २०२८ ले शिक्षालाई पूर्णत सरकारको नियन्त्रणमा ल्यायो र नयाँ कानुनहरूको तर्जुमा गरी देशैभर एकै स्तरको शिक्षा सञ्चालन गर्न खोज्यो । यसका केही राम्रा पक्ष पनि थिए र केही नराम्रा पनि । अब त्यो इतिहास समिक्षा गरिरहन आवश्यक भएन ।</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> वि.संं. २०४७ मा प्रजातन्त्रको पुर्नस्थापना, राष्ट्रिय शिक्षाआयोगको गठन र २०४९ मा त्यसको प्रतिवेदन र सोही अनुसार निजी विद्यलायहरू खोल्ने लहरले शिक्षा सरकारी र निजी गरी दुई रुपमा विभाजित भयो । नेपाल अधिराज्यको संविधान २०४७ ले परिकल्पना गरेको विकेन्द्रित शासन नुसार शिक्षामा थप विकेन्द्रीकरणका प्रयास हुँदै गए । व्यवस्थापन समितिहरूलाई थप अधिकार प्रदान गर्ने काम भयो । यो समयमा बढेका निजी विद्यालयहरूले विभिन्न रणनीति मार्फत अभिभावकलाई आफुमा आर्कषित गर्न सफल भए भने सरकारी विद्यालयहरू विभिन्न कारणले दिन प्रति दिन कमजोर हुँदै गए । विद्यार्थी सङ्ख्या क्रमश घट्दै गयो । शिक्षकहरूको व्यवसायिकतामा आँच आयो । सरकारको अनुगमन प्रणाली र सुधारात्मक अभियानहरू निश्प्रभावी भए । राजनीतिक चेतना बढ्दै विद्यालय र कक्षा कोठाभित्र पस्यो । “त्यसै त जोगी भाङ् खाएको” भन्ने उखान जस्तै आफैमा कमजोर भएको सामुदायिक शिक्षा विभिन्न कारणले थप जर्जर बन्दै गएर अब सुधार नै हुँदैन कि भन्ने अवस्थामा पुगेको छ । एउटा सिंगो विद्यालय चार जना विद्यार्थी र पाँच शिक्षक लिएर बसेको छ, तीनै चारजनाले पनि कक्षा ५ मा पुग्दा कक्षा ३ मै सिक्नुपर्ने कुरा सिक्न सकेका छैनन् ।</div> <table cellpadding="0" cellspacing="0" class="tr-caption-container" style="float: left; margin-right: 1em; text-align: left;"><tbody> <tr><td style="text-align: center;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgrB25VZuutBQj71JTcMau4zgThPbhbxtSyuljWJm_GB0XaDnpFSBOdhscSAsWOW0mfxLTyxQPFCzbPGVp6l1lgY1hmcfICngDutxB8V-gUYbwx1Z1uQSPRnhXAxZw-eYzV9q2sZQyzs1c/s1600/blame.jpg" imageanchor="1" style="clear: left; margin-bottom: 1em; margin-left: auto; margin-right: auto;"><img border="0" data-original-height="1132" data-original-width="1600" height="282" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgrB25VZuutBQj71JTcMau4zgThPbhbxtSyuljWJm_GB0XaDnpFSBOdhscSAsWOW0mfxLTyxQPFCzbPGVp6l1lgY1hmcfICngDutxB8V-gUYbwx1Z1uQSPRnhXAxZw-eYzV9q2sZQyzs1c/s400/blame.jpg" width="400" /></a></td></tr> <tr><td class="tr-caption" style="text-align: center;">Picture: GEMR 2017/18</td></tr> </tbody></table> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> यस्तो अवस्थामा विद्यालय र सरकारसँगै हुँदा सरकारले विद्यालय हेर्ला र विद्यालयले पनि सरकारको सहयोग पाउला अनि सुधार होला भन्ने अपेक्षा गरिएको छ, हाल निर्वाचित ७ सय ५३ स्थानीय सरकारहरूबाट । समग्रमा उठ्नै गा¥हो हुने गरी थला परेको सामुदायिक शिक्षा स्थानीय सरकारलाई जिम्मा लगाउँदा थप विग्रने भयो भनेर चिन्ता गर्नेका लागि यो पङ्तिकारसँग कुनै जवाफ छैन, किनकी हालको अवस्थाको सामुदायिक शिक्षा अझै विग्रने ठाँउ छैन । अब यसले सुधारमा अगाडि बढ्नै पर्छ र त्यसका लागि स्थानीय सरकारले बाहेक अरूले केही गर्न सक्ने अवस्था छैन । स्थानीय सरकारले गर्न सक्छन् र उनीहरूले गर्नै पर्छ । यसका लागि स्थानीय सरकारहरूलाई सहयोग र सशक्तिकरणको खाँचो हुन सक्छ, संघीय सरकार त्यसका लागि तयार हुनुपर्छ ।</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> पहिलो चरणमा गठन भएका स्थानीय सरकार ६ महिना पुग्नै लागेको छ । पछिल्ला समयहरूमा स्थानीय सरकारका शिक्षा प्रतिको भूमिका नबढेको, उनीहरूले चासो नदिएको, अलमलमा परेको भन्ने जस्ता समाचारहरू र स्थानीय सरकारका पदाधिकारीहरूकै विचार पनि आएका छन् । स्थानीय सरकारका सबै पदाधिकारीले शिक्षालाई बराबर रुपमा बुझेको अवस्था पक्कै छैन र त्यो स्वभाविक पनि हो । केही स्थानीय सरकारका पदाधिकारीहरू लामो समय शिक्षण पेसामा रहेर काम गरेका व्यक्तिहरू पनि छन् । उनीहरू पनि अलमल परेको र गर्न नसकेको भन्ने जस्ता समाचारले ध्यान तानेको छ ।</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> स्थानीय सरकारका पदाधिकारीलाई निर्वाचन मार्फत जनताले आफ्नो प्रतिनिधि बनाएर आफुलाई शासनगर्ने अधिकार जिम्मा लगाएका हुन । स्थानीय सरकारका संविधान प्रदत २२ वटा एकल अधिकार सूचिका सबै कुरामा विद्धान हुनुपर्ने आवश्यकता छैन र संभव पनि छैन । शिक्षा स्थानीय सरकारको एउटा कार्यक्षेत्र हो र यसको गुणस्तरले समग्रमा विकासमा सहयोग पुग्छ । रातारात सामुदायिक शिक्षाको सुधार गर्ने, एक रातमै शिक्षकहरूलाई अनुशासित बनाउने, विद्यालयमा विद्यार्थी बढाउने, एक हप्तामै शिक्षकलाई राजनीतिबाट छुटाउने जस्ता काम न त संभव छ, न त आवश्यक पनि । स्थानीय सरकारहरूले विद्यालयहरूमा अनुगमन र निगरानी बढाउँदै गएर त्यसका व्यवस्थापकीय पक्षमा सुधार गर्दै गएर विस्तारै सुधारका लागि रणनीति तय गर्नु आवश्यक छ ।</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> सुधार भनेको निरन्तर हुने हो । एकै पटकमा एकैचोटी सबै सुधार गर्छु भनेर गर्न खोज्नु र लाग्नु दुवै मुर्खता हुन् । स्थानीय सरकारहरू धेरै अलमलमा पर्नु पर्ने आवश्यकता देखिदैन । विगतमा जस्तै विद्यालयहरू नियमित तवरले चलिरहेकै छन् । विद्यालयमा गत विगतका वर्षमा जे हुन्थ्यो, त्यो त भइरहेकै छ । अब खास कमजोर क्षेत्र कुन हो ? त्यसको सुधार कसरी गर्ने ? त्यसका लागि जिम्मेवार को छ ? किन त्यस्तो भइरहेको छ ? विस्तारै र सुक्ष्म रुपले खोजी गर्ने र सुधारका उपाय एकएक गरी विस्तारै अवलम्बन गर्नु जरुरी छ ।</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> (क) वर्ष भरिमा विद्यालय खुल्नु पर्ने दिन २२० र पठन पाठन हुनु पर्ने १९२ दिन । यसको अवस्था के छ ? विद्यालय नै नखुले त पठन पाठन हुने कुरै भएन । पठन पाठन नभई सिकाइ हुँदैन । स्थानीय सरकारले अलमल नगरी गर्ने एउटा काम वर्ष भरिमा २२० दिन विद्यालय खुल्ने र १९२ दिन पढाइ हुने कुरा सुनिश्चित गरौँ । सबै ठाउँ र सबै विद्यालयको अवस्था एकै नहोला तर विद्यालय पुरै दिन नखुल्ने समस्या अत्याधिक छ । क्षेत्रीय शिक्षा निर्देशनालय धनकुटाले हालैमात्र सार्वजनिक गरेको विद्यालयको सामाजिक तथा वित्तीय परीक्षण प्रतिवेदन २०७३।७४ अनुसार तथ्याङ्क सङ्कलन गरिएका १५ जिल्लाका ७४ विद्यालयको विद्यालय खुल्ने दिन र पढाइ भएको दिनमा ठूलो अन्तर छ । केही विद्यालयहरूमा जम्मा ६ दिन, ७ दिन, ८ दिन, १३ दिन, १६ दिनमात्र पढाइ भएको छ भने केही विद्यालयहरूमा २४, २३, २२ दिनसम्म पढाइ भएको छ । यसरी पढाइ हुने दिनमा पाइएको यस्तो अन्तरलाई अध्ययन गरेर स्थानीय सरकारहरूले कम्तीमा पनि महिनामा कति दिन र वर्ष भरिमा कति दिन पढाइ भयो हेर्ने पद्धति मात्र विकास गरी त्यसको अनुगमन गर्न सक्दा केही सुधार हुन्छ । यसका लागि अलमल गर्नु आवश्यक छैन होला ।</div> <div style="text-align: justify;"> (ख) विद्यालय खुलेर मात्र पनि भएन । विद्यालयमा शिक्षकको उपस्थिति पनि महत्वपूर्ण हुन्छ । उपस्थिति भन्दा कक्षा कोठामा पढाउने कुरा महत्वपूर्ण हुन्छ । स्थानीय सरकारले शिक्षकलाई कक्षामा पु¥याउन नसकिएला तर उपस्थितिका लागि काम गर्न सकिन्छ । उपस्थित भयो भने त विद्यार्थीले बोलाएर पनि कक्षामा लैजान्छन् । एक गैरसरकारी संस्था मार्टिन चौतारीले शैक्षिक सत्र २०७३ को अन्त्यमा गरेको एक अध्ययन अनुसार साना कक्षाहरूमा शिक्षक अनुपस्थिति उच्च रहेको देखाएको छ । क्षेत्रीय शिक्षा निर्देशनालय धनकुटाको प्रतिवेदनले शिक्षक उपस्थिति प्रतिशत ८, १९, २०, २२, २५ देखि ९५, ९७, १०० प्रतिशतसम्म रहेको देखाउँछ । आठ प्रतिशत मात्र शिक्षक उपस्थिति हुने विद्यालयको शिक्षक उपस्थिति सुधार गर्नका लागि स्थानीय सरकारहरू अलमल गर्नु आवश्यक छैन । विद्यालय खुलेको दिन २२, पढाइ भएको दिन २२ र शिक्षक उपस्थिति औसत २ भएको विद्यालयमा पनि स्थानीय सरकारका पदाधिकारीले कहाँबाट सुधार गर्ने भनेर अलमलिनु पर्छ र ?</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> (ग) साना कक्षाहरूमा विद्यार्थीको सिकाइलाई सुनिश्चित गरी औपचारिक परीक्षाबाट मात्र नभई विभिन्न अनौपचारिक परीक्षा लिई मूल्याङ्कन गरी कसैलाई पनि फेल नगर्ने होइन फेल नहुने गरी पढाउनु पनर्ने भन्ने अर्थबाट निरन्तर विद्यार्थी मूल्याङ्कन प्रणाली लागू गरिएको छ । विभिन्न समस्या देखाएर यसको कार्यान्वयन त भइरहेको छैन । विद्यालयहरूमा विद्यार्थीको परीक्षा लिने, उत्तर पुस्तिका परीक्षण गर्ने सम्मको काम पनि नभएको तथ्यहरू बाहिर आएका छन् । पूर्वाञ्चल क्षेत्रीय शिक्षा निर्देशनालय धनकुटाको प्रतिवेदन अनुसार अनुगमन गरिएका ७४ मध्ये २० वटा विद्यालयमा कक्षा ३ को परीक्षाको उत्तरपुस्तिका भेटीएन । यसो हुनुको कारण विद्यालयले परीक्षा नै नलिएको भन्ने देखियो । पाँच वटा विद्यालयमा कक्षा ५ को उत्तरपुस्तिका परीक्षण नै  नभएकोे भन्ने पाइयो भने २४ वटामा वटामा परीक्षण हुन्छ भनियो तर उत्तरपुस्तिका सुरक्षित भएको पाइएन । अवस्था कस्तो सम्म देखियो भने १९ वटा विद्यालयमा कक्षा ८ को समेत उत्तर पुस्तिका सुरक्षित पाइएन । यी तथ्यहरूले विद्यालयको परीक्षा र उत्तरपुस्तिका सम्बन्धमा कुन हदसम्मको लापरवाही हुन्छ भन्ने देखिन्छ । स्थानीय सरकारले विद्यालय अनुगमनमा विद्यार्थीको परीक्षा भयो भएन, उत्तरपुस्तिका परीक्षण गरियो गरिएन र उत्तरपुस्तिका हेरौँ न भन्ने मात्र काम गर्दा पनि केही त सुधार हुने देखियो । उत्तरपुस्तिका परीक्षण नै नगरी विद्यार्थीलाई नम्बर दिने प्रणाली रोक्नका लागि स्थानीय सरकारहरू अलमल गर्नु पर्दैन होला ।</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> सुधार भनेको ठूला कुरा गरेर हुने होइन, साना साना पक्षहरूमा सुधार गर्दे जाँदा ती सबै साना जोडिएर ठूलो सुधार संभव छ । सुधार एक पटक गरेर, एक दिन गरेर पनि हुँदैन र एकैरातमा पनि हुँदैन । स्थानीय सरकार अलमल नगरौँ र अलमल नपरौँ । संविधानत: प्राप्त अधिकारलाई अलमल गरेर कार्यान्वयनका लागि पछि नहटौँ । जे गर्न सकिन्छ, जति गर्न सकिन्छ, गर्दै गरौँ । नजानेका नबुझेका कुरा सोध्न र सिक्नका लागि तयार बनौँ । सोधे पढे जानिन्छ र गरे सकिन्छ भन्ने बाट अगाडि बढौं, अलमलमा नपरौँ ।</div> <div style="text-align: justify;"> <b>सन्दर्भ सामग्री </b>:<br /> (१)विद्यालयको सामाजिक तथा वित्तीय परीक्षण प्रतिवेदन २०७३।७४ । क्षेत्रीय शिक्षा निर्देशनालय पूर्वाञ्चल, धनकुटा ।<br /> (२) नेपालका विद्यालयमा परीक्षा र शिक्षण सिकाइ बीचका अन्तर सम्बन्ध । मार्टिन चौतारी, काठमाण्डौं ।</div> <div style="text-align: justify;"> http://www.edukhabar.com मा प्रकाशित । </div> </div>

स्थानीय सरकार : अलमलमा नपरौँ, नगरौँ

केन्द्रीय व्यवस्थापनले शिक्षाको विकासमा स्थानीय समुदाय र अभिभावकको संलग्नतालाई उपेक्षा गरेकाले नेपालको सामुदायिक शिक्षा कमजोर भएको भन्ने ...

Read more »

सामुदायिक शिक्षा सुधारको स्वैरकल्पना

<div dir="ltr" style="text-align: left;" trbidi="on"> <div style="text-align: justify;"> नेपालको विद्यालय शिक्षाको अवस्था मूल्याङ्कन गर्ने एकमात्र आधार भनेको वि.सं. १९९० देखि चलेको एसएलसी परीक्षा नै थियो । विद्यालय शिक्षालाई कक्षा १२ सम्म बनाएको हालको अवस्थामा कक्षा १० र १२ को नतिजाले यसको मूल्याङ्कन गर्न सकिएला तर अक्षराङ्कन पद्धतिमा गएपछि यसलाई सबैले सरल तवरले बुझ्न नसकिने भएको छ । </div> <div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"> <a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhTNg7FSs8g-4YUnouQD9qWNok1EVy71y4Lb0kl56omWYueq-lTzGgXRx_7ZsFYYgX9XwA2w7VEnxQxt1RnxKcvnhrB7m-MX-c18igUxBiQTXuipE7iTYBbyooSUMpsaaLJXccDwtAtehM/s1600/devi.png" imageanchor="1" style="clear: left; float: left; margin-bottom: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" data-original-height="324" data-original-width="360" height="180" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhTNg7FSs8g-4YUnouQD9qWNok1EVy71y4Lb0kl56omWYueq-lTzGgXRx_7ZsFYYgX9XwA2w7VEnxQxt1RnxKcvnhrB7m-MX-c18igUxBiQTXuipE7iTYBbyooSUMpsaaLJXccDwtAtehM/s200/devi.png" width="200" /></a></div> <div style="text-align: justify;"> गुणस्तरीय शिक्षा के हो भन्ने सन्दर्भमा मतैक्यता नहुँदानहुँदै पनि विद्यार्थीले परीक्षामा प्राप्त गर्ने अङ्क वा उसको सिकाइ स्तर गुणस्तरको एउटा सूचक हो भन्ने कुरामा करिब करिब सहमतिजस्तो देखिन्छ । यस आधारमा हेर्दा नेपालका सामुदायिक विद्यालयको सिकाइ अवस्था अत्यन्त कमजोर अवस्थामा भएको तथ्य विभिन्न अनुसन्धानहरूले नै प्रमाणित गरेका छन् । विद्यार्थीको सिकाइका लागि थुप्रै कारकतत्व जिम्मेवार भएपनि सबैभन्दा महत्पूर्ण तत्व शिक्षक हो । यस अर्थमा शिक्षकको गुणस्तरले विद्यार्थीको सिकाइलाई प्रत्यक्ष असर पार्छ । कुनै पनि देशका शिक्षकको गुणस्तरभन्दा शिक्षा प्रणाली गुणस्तरीय हुन सक्दैन भन्ने मान्यता पनि छ । <br />    हाल नेपालका सामुदायिक विद्यालयमा कार्यरत शिक्षकको गुणस्तरको सन्दर्भमा कुनै विश्वससनीय अनुन्धान भएको त छैन् । विश्वविद्यालय तथा उच्च माध्यमिक तहको शिक्षाशास्त्र संकायको गुणस्तर, यसको उत्तीर्ण प्रतिशत, शिक्षा पढ्ने विद्यार्थीको सिकाइस्तर, उनीहरूले प्रवेशिका परीक्षामा प्राप्त गरेको प्राप्ताङ्क, शिक्षा विषय पढाइ हुने उच्चमाध्यमिक तथा विश्वविद्यालयका क्याम्पसहरूको अवस्था जस्ता पक्षले शिक्षा विषय पढ्ने विद्यार्थी कमजोर भएको पुष्टि गर्छ । उच्चमाध्यमिक तहमा २४८८ सामुदायिक र १०६ ओटा निजी विद्यालयले शिक्षा विषय पढाउँछन् । यो तथ्यले के पुष्टि गर्छ भने निजि विद्यालयले शिक्षा विषय पढाउँदैनन् किनकी त्यहाँ राम्रा विद्यार्थीले शुल्क तिरेर पढ्दैनन् । सामुदायिकमा पनि सबैभन्दा सस्तो शुल्क शिक्षा विषयमा हुन्छ । <br />    त्रिभुवन विश्विद्यालयका सम्बन्धनप्राप्त कलेजमध्ये ५९१ र २६ आंगिक क्याम्पसमा शिक्षा विषय पढाइ हुन्छ । शिक्षा विषयका क्याम्पस जताततै खुल्ने लहर चलिरहदा साधारण शिक्षातर्फ सबैभन्दा बढी विद्यार्थीले शिक्षा विषय पढ्छन् । शिक्षाशास्त्र संकाय अन्तर्गत सबैभन्दा बढी ऐच्छिक स्वास्थ्य तथा शारीरिक शिक्षा पढ्ने विद्यार्थी छन् र सबैभन्दा कम विज्ञान शिक्षा । शिक्षा विषय पढाइ हुने विद्यालय र क्याम्पसको चाप खासगरी दुर्गम जिल्ला र ग्रामीण क्षेत्रमा बढी देखिन्छ । राष्ट्रिय परीक्षा बोर्डबाट लिइएको सूचना अनुसार सुदूरपश्चिमका ७  पहाडी जिल्लाका २२३, मध्यपश्चिमका भेरी र कर्णालीका १० जिल्लाका २३१ तथा पूर्वाञ्चलका मेची र कोसीका १० जिल्लाका ३९९ विद्यालयमा शिक्षा विषय पढाइ हुन्छ ।    नेपालमा शिक्षक तयारी कोर्षको गुणस्तर नै कमजोर छ । त्रिविका एउटा कक्षामा १०० जनाभन्दा बढी राखेर पढाएर तालिमप्राप्त गुणस्तरीय शिक्षक तयार गर्ने गरिएको छ । शिक्षाशास्त्र संकायमा अनिवार्य अंग्रेजी पढ्नु नपर्ने व्यवस्था हुञ्जेल अंंग्रेजी पढन नपर्ने भएकाले यो विषयमा विद्यार्थीको चाप बढ्यो र ती विद्यार्थीहरु नै शिक्षक बने । अध्यापन अनुमति पत्रको व्यवस्था हुनु पहिले ११ र १२ कक्षामा २०० पूर्णाङ्कमात्र शिक्षा विषय पढेर शिक्षक बन्ने योग्यता र तालिम प्राप्त भए । हालपनि कक्षा ११ मा ५० पूर्णाङ्कको शिक्षण विधि मात्र पढेर तालिम प्राप्त शिक्षक बन्न पाइने व्यवस्था छ । शिक्षाशास्त्र संकायमा न त पर्याप्त शिक्षण विधि सिकाइन्छ न त पर्याप्त विषयवस्तु नै पढाइन्छ । त्रिभुवन विश्वविद्यालयको शिक्षाशास्त्र संकायको उत्तीर्ण दर निकै निराशाजनक छ । र यही संकाय पढ्ने मात्र शिक्षक बन्न पाउने व्यवस्था छ ।</div> <div style="text-align: justify;"> </div> <div style="text-align: justify;"> </div> <div style="text-align: justify;"> <img alt="" src="" /> </div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> <a href="about:invalid#zClosurez" imageanchor="1" style="clear: left; float: left; margin-bottom: 1em; margin-right: 1em;"><img alt="" border="0" height="219" src="" width="320" /></a>शिक्षा विषय पढाइ हुने कलेज तथा विद्यालयहरू दुर्गम र ग्रामीण क्षेत्रमा बढी छन् । ती विषय पढाउने शिक्षकको सक्षमता पनि कमजोर रहेको छ । विश्वविद्यालयको पढाइलाई योग्यता र तालिम दुवै मानिएको अवस्था छ । गुणस्तरीय शिक्षक विकासका लागि कसैको पनि ध्यान पुग्न सकेको छैन् । विद्यालयमा कमजोर शिक्षकबाट शिक्षण गराई गुणस्तरीय सिकाइ प्राप्त हुन सक्दैन भन्ने तथ्य विर्सन मिल्दैन । सिंगापुर, फिनल्याण्ड, जापान, कोरीयामा शिक्षक बन्नका लागि चाहिने गुणस्तरको वारेमा चर्चा भइरहन्छ तर नेपालमा शिक्षकको गुणस्तरको वारेमा पर्याप्त चर्चा भएको पाइँदैन् । सरकारी निकायबाट सञ्चालन हुने तालिमको गुणस्तर पनि अत्यन्तै कमजोर छ र यो कक्षाकोठामा विरलै मात्र उपयोग हुने गरेको छ । <br />    अन्य विषयमा स्नातक गरेका विद्यार्थीले शिक्षामा एकवर्षे बी.एड. गरेर तालिम लिएको मान्ने चलन छ । क्याम्पसमा उपस्थिति नै नभई शिक्षण अभ्यासका प्रव्रिmया पुरा गर्ने र गाइड र गेसपेपर पढेर परीक्षा उत्तीर्ण गरेकै भरमा तालिमप्राप्त शिक्षक बन्न सकिने हाम्रो बिडम्बना नै हो । त्रिविका शिक्षाशास्त्र संकायका क्याम्पसमात्र होइन पूर्वाञ्चल विश्वविद्यालय र नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालयको एकवर्षे बी.एड. कार्यव्रmम भर्ना गर्ने परीक्षामा उपस्थिति हुने र फोटोकपि गरेका रिपोर्ट र पाठयोजना बुझाएर प्रमाणपत्र उपलब्ध हुनेसम्मको अवस्था छ ।<br />    विभिन्न सामाजिक साँस्कृतिक कारणहरूले छात्राहरूको सिकाइस्तर कमजोर छ । र शिक्षाशास्त्र संकाय छात्राहरूको रोजाइको संकाय भएको देखिन्छ । शैक्षिक सत्र २०७३ मा उच्च माध्यमिक तहको कक्षा ११ मा शिक्षा विषयमा भर्ना हुने छात्रा ६५ प्रतिशत रहेका थिए भने विश्वविद्यालय अनुदान आयोगको २०७३ को प्रतिवेदन अनुसार पनि उच्च शिक्षाको शिक्षा संकायमा ६५ प्रतिशत छात्राहरू रहेका थिए ।<br />    वि.सं. १९९० देखि २०७२ सम्म बयासी वर्षको इतिहास हेर्दा हाम्रो सामुदायिक शिक्षाको सिकाइस्तर विगतमा पनि राम्रो थिएन, अहिले पनि राम्रो छैन् र भोलिका दिनमा पनि सुधार हुने संभावना न्यून छ । बयासी वर्षमध्ये सबैभन्दा बढी २७ वर्षको नतिजा ३० देखि ४० बीचमा रहेको थियो । माथि चर्चा गरिए अनुसार शिक्षाको गुणस्तरका लागि शिक्षकको गुणस्तर पूर्वशर्त हो । वर्षौदेखि अस्थायी, राहत र निजीको भरमा सामुदायिक विद्यालय भरथेग गरेर चलिरहेका छन् । शिक्षक बन्नका लागि शिक्षा विषय पढेको हुनुपर्ने अनिवार्य व्यवस्थाले नेपालको सामुदायिक शिक्षा झनै कमजोर हुँदै गएको हो कि भन्ने प्रश्न उठाएको छ । <br />    शैक्षिक नीति निर्धारणको माथिल्लो निकाय शिक्षा मन्त्रालयले कक्षा ११ पढ्नका लागि तोकिएको मापदण्डमा जिपीए १.६ ल्याउनेले शिक्षा विषय पढ्न पाउँने भन्ने निर्धारण गरिएको छ । यसको आधारमा हेर्दा तुलनात्मक रुपमा एसइइमा कमजोर उपलब्धि हासिल गर्नेहरू शिक्षा विषय पढ्दैछन् र भविष्यमा अहिले यी कमजोर विद्यार्थीहरू नै सामुदायिक विद्यालयका शिक्षक हुनेछन् । पङ्तिकारले सङ्कलन गरेको खोटाङ, नुवाकोट, ललितपुर, भक्तपुर, रुपन्देही, अर्घाखाँची र जाजरकोटबाट हाल १२ कक्षामा शिक्षा विषय पढीरहेका ३३५ विद्यार्थीको विवरण अनुसार एसइइमा जिपीए १.६ देखि २ सम्म ल्याउने ४८ प्रतिशत रहेका छन् । जिपीए १.६ ले विद्यार्थीको सिकाइलाई आंशिक स्वीकारयोग्य भनेर व्याख्या गरेको छ र यही समूह अहिले शिक्षा विषय अध्ययन गरिरहेको छ र भोलि यही समूह शिक्षक हुनेछ । त्यसैगरी ३५ प्रतिशतको जिपीए २ देखि २.५ को बीचमा रहेको छ, जुन सिकाइको सामान्य अवस्था हो ।  </div> <div style="text-align: justify;"> </div> <div style="text-align: justify;"> </div> <div style="text-align: justify;"> </div> <div style="text-align: justify;"> </div> <div style="text-align: justify;"> <img alt="" src="" /></div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> शिक्षण पेसाका लागि शिक्षा विषय पढ्ने विद्यार्थीको अवस्था, शिक्षा विषय पढाउने कलेज तथा विद्यालय, ती कलेज विद्यालयका शिक्षक, शिक्षण सिकाइको प्रक्रिया र शिक्षा विषयमा देखिएको भीडले अबको दशौँ वर्षपनि नेपालको सामुदायिक शिक्षा सुधार हुन कठिन छ । गुणस्तरीय शिक्षकको अभावमा सामुदायिक शिक्षा सुधारका विषय स्वैरकल्पना मात्र हुन । जुनसुकै विषय पढेका र अध्यापन अनुमति पत्रको व्यवस्था कार्यान्वनय नगरेका शिक्षकबाट नीजि विद्यालयले अभिभावकको विश्वास जित्न सकेका छन् र विद्यार्थीले सिकाउने कुरामा सफल देखिन्छन् । तर प्रशस्त सेवा सुविधा, शिक्षा विषयमात्र पढेको (जसलाई तालिम समेत मानिन्छ ।), सरकारी निकायका थुपै्र तालिम लिएको र अध्यापन अनुमति पत्र समेत भएको शिक्षकबाट सामुदायिक शिक्षाको सिकाइ सुधार हुन सकेको छैन । यसका लागि एसइइको नतिजा, शैक्षिक गुणस्तर परीक्षण केन्द्रले गरेका सिकाइ उपलब्धि परीक्षणको नतिजा तथा प्रारम्भिक पठन सिप परीक्षणका न्यून उपलब्धी देखिएका प्रमाणहरु पर्याप्त छन् । <br />    गुणस्तरीय शिक्षक विना सामुदायिक शिक्षा सुधार हुन सक्दैन । विद्यालय राम्रा हुन विद्यालयमा राम्रा शिक्षक हुनैपर्छ । पेसागत प्रतिवद्धता, उच्च व्यवसायिकता र विषयगत सक्षमता नभई कक्षाकोठाको सिकाइ प्रभावकारी हुन सक्दैन् । शिक्षक बन्नका लागि शिक्षा विषयमात्र पढेको हुनुपर्ने व्यवस्था खारेज गरी अध्यापन अनुमति पत्रको व्यवस्थामा आमूल परिवर्तन नगर्दासम्म सामुदायिक शिक्षा सुधार कठिनमात्र होइन, असंभवप्राय नै छ । </div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> २०७४।६।१८ मा कान्तिपुर दैनिकमा प्रकाशित<br /></div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> </div>

सामुदायिक शिक्षा सुधारको स्वैरकल्पना

नेपालको विद्यालय शिक्षाको अवस्था मूल्याङ्कन गर्ने एकमात्र आधार भनेको वि.सं. १९९० देखि चलेको एसएलसी परीक्षा नै थियो । विद्यालय शिक्षालाई कक...

Read more »

सामुदायिक शिक्षा सुधार र स्थानीय सरकार

<div dir="ltr" style="text-align: left;" trbidi="on"> माध्यमिक तहसम्मको शिक्षाको अधिकार स्थानीय सरकारको जिम्मेवारीमा आए पछि, अब सामुदायिक शिक्षा अभिभावकको विश्वास जित्ने गरी सुधार हुनेछ । समग्र सामुदायिक शिक्षाको फड्को मार्नेछ । धेरै विश्लेषक, शिक्षाविद् र साधारणजनले यसै भनिरहेका छौं । सामुदायिक शिक्षा खराब हुनुमा केन्द्रीय सरकारलाई दोषी देख्नेका दृष्टिमा यो रामवाण पनि हुन सक्छ । तर प्रष्ट हुनुपर्ने कुरा के जस्तो लाग्छ भने, नेपालको सामुदायिक शिक्षा कमजोर हुनुमा यसको केन्द्रीय व्यवस्थापन मात्र दोषि थिएन र होइन पनि ।<br /> <br /> एउटा ज्यादै सरल र साधारण बुझ्नै पर्ने कुरा के हो भने सामुदायिक शिक्षाको सुधार भनेको कक्षा कोठाको सिकाइबाट मात्र हुन्छ । भवन, खानेपानी, शौचालय, खेलमैदान भनेका त सहायक कुरा हुन् । प्राथमिक भनेको वर्षभरी विद्यालय गएको विद्यार्थीले सिकेको हुनु पर्यो । विद्यालयको कक्षाकोठामा शिक्षकले पढाउनु पर्यो । पढाएर मात्र भएन, विद्यार्थीलाई जान्ने बनाउनु प¥यो । अन्तिम त विद्यार्थीको सिकाइ हो । अभिभावकले बाल कक्षामै क, ख र A, B, C, D, १, २ जानोस्, कक्षा १ मा पुग्दा सरल वाक्य पढोस् ।  अङ्ग्रेजीमा My name is ... भनोस् । I read in class । भनोस् । यति चाहेका हुन् । अभिभावकले यो चाहना आफैँ बनाएका पनि होइनन् निजी विद्यालयले नर्सरीमै यति कुरा भन्न सक्ने बनाइदिए अनि अभिभावकले यो चाहना गरे । नीजिले नर्सरीमै सिकाउने कुरा सामुदायिकले कक्षा ३ मा पनि सिकाउन सकेका छैनौँ । कारण त जेसुकै भनौला वा बनाउँला तर कक्षा ३ मा पुग्दा पनि ५० प्रतिशत भन्दा बढी विद्यार्थीले शुद्धसँग सरल शब्द पढन् नसक्ने अवस्था रहेको तथ्यहरू सरकारी अनुसन्धानहरूले नै देखाइरहेका छन् ।<br /> <br /> <br /> सामुदायिक विद्यालयले अभिभावकको विश्वास जित्ने भनेको कक्षाकोठाबाट मात्र हो । अरु कुनै पनि नीति, परिपत्र, निर्देशन र कानुनले अभिभावकको विश्वास जिन्त सकिदैँन । माथिको प्रसङ्ग कुनै एक सामुदायिक विद्यालयका अगाडि भन्ने हो भने सयौ कारण छन् सिकाउन नसक्नुका । अब सामुदायिक विद्यालयले अरुलाई कारण देखाएर आफ्नो कमजोरी लुकाइरहने अवस्था छैन ।  विद्यालयको कक्षाकोठामा सिकाइ नहुनुका लागि कारण के हो ? जिम्मेवार को हो ? कक्षाकोठाको Supreme Man को ?<br /> <br /> कक्षाकोठाको सिकाइका लागि कसले कति जिम्मेवारी लिने हो ? कक्षाकोठा भित्र पसेको शिक्षकको जिम्मेवारी विद्यार्थीलाई सिकाउने हो, सिक्न सघाउने हो र जान्ने बनाउने हो ? विहान १० बजे विद्यालय आएको विद्यार्थी ४ बजेसम्म विद्यालयमा बस्दा उसको सिकाइका लागि सरकार (शिक्षा मन्त्री/मन्त्रालय) जिम्मेवार हुने हो ? शिक्षा अधिकारी जिम्मेवार हुने हो ? वा विद्यालयका प्रधानाध्यापक वा कक्षाकोठामा पढाउने शिक्षक वा छोराछोरी विद्यालय पठाएर मेलापात गएका अभिभावक ? को ?<br /> <br /> अभिभावकको जिम्मेवारी कापी, पेन्सिल सहित स्कुल पठाउने हो । केही गरी कुनै बच्चाले कापी ल्याएन, पेन्सिल ल्याएन भने त्यो दिनको लागि विद्यालयले उपलब्ध गराउनुपर्छ र अर्को दिन ल्याउनका लागि विद्यार्थी स्वयं र अभिभावकलाई आग्रह गर्न सकिन्छ । विद्यार्थीले कापी ल्याएन, पेन्सिल ल्याएन भन्ने वहानामा नजान्नुको कारण उसैलाई बनाउन मिल्दैन । विद्यालय नआउने विद्यार्थी त आएनन् तर आएका विद्यार्थीलाई त्यो दिन पढाएको कुरा जान्ने बनाउने वा सिकाउने जिम्मेवारी शिक्षककै हो । शिक्षकले म त पढाउने हो, पढाएकै छुँ, नजाने त मैले के गरुँ ? भनेर मात्र भनिरहने हो भने सामुदायिक शिक्षाको जिम्मेवारी जसलाई दिए पनि यसबाट सुधार हुन सक्दैन ।<br /> पङ्तिकारले करिब दुई महिना अगाडि भ्रमण गरेको एक सामुदायिक विद्यालयको एउटा कक्षाको प्रतिनिधि उदाहरणले हामी विद्यार्थी सिकाइका लागि कति जिम्मेवार छौँ भन्ने प्रष्ट पार्न सकिएला ।<br /> (क) कक्षा १ मा एक शिक्षिकाले ३ जना विद्यार्थीलाई पढाउँदै हुनुहुन्छ ।<br /> पङ्तिकार : जम्मा कतिजना विद्यार्थी हुन् ?<br /> शिक्षिका : छ जना हुन् आज तीन जना मात्र आएका छन् ।<br /> पङ्तिकार : के पढाउँदै हुनुहुन्छ ?<br /> शिक्षिका : नेपाली ।<br /> पङ्तिकार : अनि क, ख कति सम्म चिनेका छन् त ?<br /> शिक्षिका : क मात्र चिनेका छन् ।<br /> पङ्तिकार : बाल कक्षामा पनि क, ख पढाउने गरेको भन्नु भएको थियो मिसले । अनि शैक्षिक सत्र शुरु भएको पनि २ महिना भयो क बाहेक अरु जान्दैनन् ? २ महिनामा क मात्र सिकाउने हो भने, ४९ अक्षर र बाँकी बाह्रखरी कहिले सिकाउने होला ?<br /> शिक्षिका : यिनीहरू कोही नियमित आउँदैनन, आएर पनि ध्यानै दिदैनन् । गृहकार्य पनि गर्दैनन् । अभिभावकले पनि चासै दिन्नन् ?<br /> पङ्तिकार : साना बालबालिकाले गृहकार्य नगरे पनि के भयो र ? क, ख चिनाउने त हामीले नै हो नि, होइन र ? क, ख चिन्ने बनाउनलाई गृहकार्यसँग त्यति ठूलो सम्बन्ध हुन्छ र ?<br /> शिक्षिका : सामग्री केही छैन, हामीले पढाएकै छौँ, जान्दै जान्दैनन्, नियमित आए, गृहकार्य गरे, अभिभावकले ध्यान दिए न जान्ने हुन् । हामीले मात्र पढाएर हुन्छ र ?<br /> कक्षामै बसेर धेरै सवाल जवाफ गर्न चाहिन, कक्षा एकबाट बाहिरिएँ ।<br /> सँगैको कक्षा २ मा पुगेँ । हिन्दु अरेविक र रोमन सङ्ख्याको पढाइ हुँदै थियो ।<br /> कक्षामा ३ जना विद्यार्थी उपस्थित थिए । सेतो पाटीमा शिक्षकले १ देखि ५ सम्मको तालिका बनाउनु भएको थियो । म शिक्षकलाई पढाउँदै गर्नुस् भनेर पछाडि गएर बसे । वहाँले कक्षा सकियो घण्टि लाग्नेबेला भयो भन्नुभयो । मैले वहासँग अनुमति लिएर बोर्डमा लेखेको कुरा हटाएँ र iv भनेको कति हो भनेर सोधेँ, तीन जना मध्ये एकजनाले मात्र मिलाए ।<br /> शिक्षकले तुरुन्तै उनीहरु नियमित आउँदैनन भन्दै ती नजानेका दुवैजना विद्यार्थीको हाजिरी देखाउन थाल्नुभयो । उनीहरू नियमित नआएका होलान् ठिकै छ, तर आज आएका छन्, तपाईँले आज जे पढाउनु भयो त्यो कुरा त जान्नु प¥यो नि ? मैले प्रश्न गरे ।<br /> यिनीहरू नियमित आउँदैनन्, बुझ्दैनन् । दश बाह्र दिनपछि हिजो र आजमात्र आएका शिक्षकको थप प्रष्टोक्ति थियो । मैले फेरी त्यही कुरा दोहोराए, ठिकै छ, नियमित आउँदैनन् तर आएको दिन पढाएको कुरा त जान्नु पर्ला नि । आज तपाईँले १ देखि ५ सम्मको रोमन सङ्ख्या पढाउनु भयो ३ जनालाई । आज पढाएको रोमन सङ्ख्याको वारेमा जान्नलाई हिजो आएको हुनैपर्छ र ? यति कुरा गर्दै गर्दा अर्को विषय पढाउन शिक्षिका आउनुभयो म पनि गणित शिक्षकसँगै कक्षा २ बाट बाहिरीएँ ।<br /> अवस्था यस्तो छ, विद्यार्थीले नसिकेको हो वा सिकाउन नसकेको हो ? उनीहरुले नजान्नुको कारण के हो ? नआएर नजानेका हुन कि नजानेर नआएका हुन् ? हामी सधै रटान लगाएका छौँ, नियमित आउँदैनन् त्यसैले जान्दैनन् तर हामीले सोचेकै छैनौँ उनीहरु जान्दैनन् त्यसैले नियमित आउँदैनन् । नियमित आउने बनाउन जान्ने पनि बनाउनु पर्छ । विद्यार्थी नियमित नआउनुको कारण विद्यार्थी र अभिभावक मात्र हो कि ? शिक्षकको व्यवहार, विद्यालयको वातावरण, सिकाउने शैली तथा समग्र विद्यालय पनि हो ? आउँदैनन् जान्दैनन् भनिरहने कहिलेसम्म । आउने बनाउने कसरी ? के गरे आउलान् ? चिन्तन मनन गर्ने, अभिभावकलाई भेट्ने, छलफल गर्ने कि आउँदैनन् भन्यो सकियो ?<br /> <img alt="" height="339" src="http://www.edukhabar.com/images/public_improve_edukhabar.png" width="640" /><br /> विद्यार्थी विद्यालय नआउने कारणमा एउटा र अर्को विद्यार्थीको मिल्दैन, एउटा विद्यालय र अर्को विद्यालयको मिल्दैन । माथीको उदाहरण खोटाङ्को सदरमुकाम नजिकैको एक विद्यालयको हो । उक्त विद्यालयमा विद्यार्थी नआउने कारण र सदरमुकामको विद्यालयको विद्यार्थी नआउने कारण फरक होला ? काठमाण्डौको विद्यालयको फरक होला, चितवनमा फरक होला ? देशका सबै ठाउँको साझा समस्या विद्यार्थी अनियमिततालाई देखेका छौँ ।<br /> मैले उदाहरणमा प्रस्तुत गरेको खोटाङ्कै विद्यालयको कुरा गरौँ कक्षा १, २ जस्तै गरी कक्षा ८ सम्म सामान्य अवलोकन गरी खाजा खाने समयमा कार्यालयमा सबैजनासँग बसेर गफ गरँ । उपस्थित सबै शिक्षकले विद्यार्थीको नियमितताको समस्या भन्नुभयो । मैले भने शैक्षिक सत्र सुरु भएदेखि आजसम्म कति दिन विद्यालय खुल्यो ? कति दिन पुरै पढाइ भयो ? र कुन कुन विद्यार्थी कुन कुन दिन विद्यालय आएन भन्न सक्नुहुन्छ ? कसैसँग पनि यसको जवाफ थिएन । हाजिरीबाट निकाल्नै पनि यो कठिन थियो वहाँहरुका लागि । एउटा बनिबनाउ उत्तर छ, विद्यार्थीले किन जानेनन्, नियमित नआएर, आउँदाको दिन किन जानेनन्, हिजो नआएर । आएकाले जानेका छन् ? आएकाले पनि ध्यान दिदैनन्, गृहकार्य गर्दैनन्, अभिभावकले चासो दिदैँनन् । के हामी यसरी रुमलिएरै सामुदायिक शिक्षा सुधार हुने हो ? के स्थानीय सरकारले अब सबै विद्यार्थीलाई विद्यालयमा नियमित उपस्थित गराउँछन् ? के सिकाइ नहुनुका लागि नियमित उपस्थिति मात्र कारण हो ?<br /> हरेक विद्यार्थीलाई भोलिपल्ट तिमी हिजो किन आएनौ ? भनेर नम्र तरिकाले सोधौँ, उत्तर दिए पनि ठिकै छ, नदिए ठिकै छ । झर्कि फर्कि गर्दै हिजो किन नआएको, कहाँ गाथिस् ? भन्दै नतर्साउँ । साना कक्षाबाटै यस्तो बानी लगाउँ । हिजो तिमी नआउँदा रमाइलो भएन, हामीले कथा भनेका थियौँ, गीत गायौँ, भोलि आउने है । भन्न पनि सिकौँ । गाउँमा एउटा शिक्षक घर फर्कदा ४ जना अभिभावक बाटामा भेट हुन्छन्, यसौ औपचारिकता निभाउँ, हाइ हेलो गरौँ, अनि नानी बाबुको पढाइको कुरा गरौँ, विद्यालय नआएका भए किन पठाउनु भएन ? भनेर सोधौँ, आएका भए घरमा कति पढ्छन सोधौँ । अभिभावकलाई ध्यान दिन लगाऊँ । चौतारोमा तास खेलेर, चिया खाएर बसेका अभिभावकलाई स्कुल आउन भनौँ । विद्यार्थीलाई आफ्ना अभिभावकसँग शिक्षकले कुरा गर्नुहुन्छ भन्ने होस् । अभिभावकलाई पनि शिक्षकले छोराछोरीको पढाइको वारेमा कुरा गर्नुहुन्छ भन्ने होस् ।<br /> मैले कहिलेकाँही भन्ने गर्छु समस्या खोजे एक सय एक, उपाय खोजे तीन सय दुई । हामी समस्या मात्र खोज्ने कि समाधानका उपाय पनि ।<br /> हामीले कक्षाकोठामा सुधार नगरी सामुदायिक शिक्षा सुधारको स्वैरकल्पना गरिरहनु कति सान्र्दभिक होला । स्थानीय सरकारका पदाधिकारीहरुले कस्तो योजना बनाउनु भएको छ खै ?स्थानीय सरकारले सामुदायिक शिक्षा सुधार गर्छन्, गर्छन् भनेर रटान लगाउँदा के के सुधार गर्छन् ? कसरी सुधार गर्छन् ? विग्रिएको के हो ? सुधार के मा गर्ने हो ? के भए सुधार हुने हो ? हामी कुरा गर्नेहरु आफैँ कति प्रष्ट छौँ ? स्थानीय तहबाट शिक्षकको तलब, विद्यार्थीलाई निःशुल्क पाठ्यपुस्तक र छात्रवृत्ति वितरण गरेर मात्र सामुदायिक शिक्षा सुधार हुने होला त ? कि हरेक स्थानीय निकायमा (३० देखि १४० सम्म सामुदायिक विद्यालय भएका, एकदिनमा एकबाट अर्कोमा  मुश्किलले पुग्न नसकिने भुगोल भएका) एकजना शिक्षाका अधिकृतलाई खटाएर ?<br /> कुरा जे गरे पनि, कारण जे देखाए पनि, दोष जसलाई लगाए पनि विद्यालयभित्र पसेको विद्यार्थीले अभिभावकको चाहना पूरा हुने गरी सिकाउने अवस्था नहुँदा सम्म कुनै पनि ओखतिले हाम्रो रोग निको हुने छैन ? विद्यार्थी किन नियमित आउँदैनन् र नियमित गराउने उपाय के होलान् ? छलफल र वहस गरौँ तर वर्षौदेखि यस्तै बहानामा अलमल नगरौँ । सुधार हामीले गर्ने हो । त्यो भनेको कक्षाकोठाबाट शुरु गर्ने हो । स्थानीय सरकारका पदाधिकारीले पनि यसलाई मनन् गरेर सुधारका प्रयासको थालनी गरौँ । कुरा होइन, काम गरौँ, काम पनि देखाउने होइन देखिने र नतिजा आउने गरी गरौँ । धन्यबाद ।<br /> www.edukhabar.com मा प्रकाशित ।</div>

सामुदायिक शिक्षा सुधार र स्थानीय सरकार

माध्यमिक तहसम्मको शिक्षाको अधिकार स्थानीय सरकारको जिम्मेवारीमा आए पछि, अब सामुदायिक शिक्षा अभिभावकको विश्वास जित्ने गरी सुधार हुनेछ । समग...

Read more »